24/2/15

Stress: Προειδοποιητικά σημάδια




Με τον όρο stress περιγράφεται ένα σύνολο ψυχολογικών και σωματικών αλλαγών που συμβαίνουν σε ένα οργανισμό στην προσπάθειά του να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις μιας κατάστασης, η οποία γίνεται αντιληπτή ως επικίνδυνη ή απειλητική. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα μηχανισμό αξιολόγησης του βαθμού επικινδυνότητας ενός ερεθίσματος και επαγρύπνησης του σώματος ώστε να προετοιμαστεί κατάλληλα για πάλη ή φυγή.

Αυτή η κατάσταση επαγρύπνησης προκαλεί ορμονικές αλλαγές που επιταχύνουν τους καρδιακούς παλμούς και την αναπνοή και προκαλούν μια «έκρηξη» ενέργειας, η οποία είναι απαραίτητη για να αντιμετωπιστεί η απειλή. 

Ο μηχανισμός αυτός ενεργοποιείται κάθε φορά που καλούμαστε να αντεπεξέλθουμε σε μια κατάσταση που την αντιλαμβανόμαστε ως απειλητική ή απαιτητική. Έτσι, η φοίτηση στο πανεπιστήμιο, μια καινούργια δουλειά, η γέννηση ενός παιδιού κ.λπ., είναι δυνατόν να πυροδοτήσουν την ίδια κατάσταση επαγρύπνησης, όπως π.χ. μια ασθένεια ή το διαζύγιο. Αυτό σημαίνει ότι ο μηχανισμός του stress πυροδοτείται όχι μόνο σε αρνητικές εμπειρίες ή αντικειμενικά επικίνδυνες και απειλητικές καταστάσεις. 

Μόλις ο κίνδυνος ή η απειλή περάσει, το σώμα έχει την ικανότητα να επανέρχεται στην κανονική κατάσταση ηρεμίας. Ωστόσο, οι καθημερινές περιβαλλοντικές απαιτήσεις σε συνδυασμό με τον προσωπικό τρόπο ερμηνείας και αντιμετώπισης προβλημάτων είναι δυνατόν να οδηγήσουν το σώμα σε συχνή ή/και παρατεταμένη κατάσταση επαγρύπνησης με αρνητικές συνέπειες στην ψυχική και τη σωματική υγεία. 

Παρακάτω παρουσιάζονται τα κύρια πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια του stress.  Όσο το επίπεδο του στρες αυξάνει, τόσο πιο εμφανή γίνονται. Αξιολογείστε τι συμβαίνει σε εσάς στη διάρκεια των τελευταίων 3 – 6 μηνών.

Πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια του στρες 

Σωματικά: 
□ Πονοκέφαλοι
□ Αίσθηση «σφιξίματος»
□ Κούραση
□ Ασαφής πόνοι
□ Ερεθισμοί του δέρματος ή εξανθήματα
□ Υπερβολική εφίδρωση
□ Συχνά κρυολογήματα, μολύνσεις ή ιώσεις

Ψυχολογικά: 
□ Αναποφασιστικότητα
□ Δυσκολία ή αδυναμία συγκέντρωσης
□ Απροσεξία, συχνά λάθη
□ Ανησυχία
□ Λιγότερη κατανόηση και ευαισθησία προς τους άλλους ανθρώπους
□ Επίμονες αρνητικές σκέψεις
□ Μπερδεμένες σκέψεις

Συναισθηματικά: 
□ Ευερεθιστότητα
□ Κακοκεφιά
□ Αίσθηση εσωτερικής έντασης
□ Αίσθηση ψυχολογικού κενού ή «αδειάσματος», έλλειψη ενθουσιασμού
□ Κυνισμός, ακατάλληλο χιούμορ
□ Αίσθηση νευρικότητας, άγχους, φόβου
□ Απώλεια της εμπιστοσύνης και της σιγουριάς στον εαυτό
□ Έλλειψη κινήτρου
□ Μειωμένη αυτοεκτίμηση
□ Έλλειψη ικανοποίησης από την εργασία

Συμπεριφορικά: 
□ Μείωση κοινωνικών συναναστροφών
□ Διαρκής ανησυχία
□ Μείωση της όρεξης ή υπερβολική όρεξη για φαγητό
□ Κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων αλκοόλ
□ Έλλειψη χρόνου για χαλάρωση
□ Μειωμένη απόδοση σε καθημερινές υποχρεώσεις
□ Κακή διαχείριση του χρόνου

Η διαχείριση του stress είναι μια σύνθετη διαδικασία. Ξεκινά από την αναγνώριση των παραγόντων που το πυροδοτούν και στοχεύει στον αποτελεσματικότερο χειρισμό τους. Ταυτόχρονα, έμφαση δίνεται στη μείωση των αρνητικών σωματικών συνεπειών του, με αλλαγές στον τρόπο ζωής (ελεύθερος χρόνος και χαλάρωση, διατροφή, αλκοόλ και κάπνισμα). 

Κεντρικό στοιχείο της αποτελεσματικής διαχείρισης του stress είναι η αλλαγή του προσωπικού τρόπου νοηματοδότησης καθημερινών καταστάσεων. Ο τρόπος σκέψης καθορίζει τη συχνότητα και τη διάρκεια με την οποία διάφορες καταστάσεις και εμπειρίες (συγκρούσεις, οριοθέτηση και διεκδικητικότητα, προβλήματα διαπροσωπικών σχέσεων, θυμός) πυροδοτούν το μηχανισμό του stress και επηρεάζει τον τρόπο αντιμετώπισής τους. 

Θα επανέλθουμε στο θέμα της διαχείρισης του stress σε επόμενη ανάρτηση.   



Φωτεινή Λέκκα,
Ψυχολόγος 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου