19/5/15

Εικόνα σώματος

Καθώς πλησιάζει το καλοκαίρι, όλο και περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούν έντονα να βελτιώσουν την εξωτερική εμφάνισή τους. Αρκετά συχνά, η προσπάθειά τους πυροδοτείται από την πίεση για ένα πιο λεπτό και εντυπωσιακό σώμα, δεδομένου ότι κατά τους καλοκαιρινούς μήνες η έκθεση είναι μεγαλύτερη (ελαφρύτερα ρούχα, ακάλυπτα διάφορα μέρη του σώματος, όπως π.χ. πόδια, μπράτσα και μπάνια στη θάλασσα). 


Η κατάσταση αυτή προκαλεί σημαντικού βαθμού άγχος και ενδέχεται να ενδυναμώσει τη δυσαρέσκεια ενός ανθρώπου για το σώμα και την εμφάνισή του. Σε πολλές περιπτώσεις, η δυσαρέσκεια για το σώμα και την εξωτερική εμφάνιση δεν είναι μόνο αποτέλεσμα αντικειμενικών παραγόντων. Πολλοί άνθρωποι είναι δυσαρεστημένοι από τη σωματική εικόνα τους, ανεξάρτητα από την εξωτερική εμφάνισή τους. 

Όλοι οι άνθρωποι έχουμε μια εικόνα για το σώμα μας. Όλοι έχουμε συναισθήματα για το πως φαινόμαστε και για το πώς μας βλέπουν οι άλλοι. Εικόνα σώματος είναι ο τρόπος που σκέφτεστε για την εξωτερική εμφάνισή σας. Είναι οι σκέψεις και τα συναισθήματα που έχετε για το σώμα σας όταν κοιτιέστε στον καθρέφτη ή όταν βλέπετε συγκεκριμένα μέρη του σώματός σας. Επίσης, είναι όλες οι σκέψεις που κάνετε σχετικά με την εντύπωση που έχουν άλλοι άνθρωποι για το σώμα και την εξωτερική εμφάνισή σας. Τέλος, είναι το πώς αισθάνεστε μέσα στο σώμα σας – αν νιώθετε δυνατοί, υγιείς, ελκυστικοί. 

Παράγοντες που επηρεάζουν την εικόνα σώματος:
 

Το περιβάλλον και ο πολιτισμός μέσα στους οποίους μεγαλώσατε επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση της εικόνας σώματος. Από πολύ νωρίς στη ζωή σας, λαμβάνετε θετικά και αρνητικά μηνύματα για το σώμα σας από την οικογένεια, τους σημαντικούς ανθρώπους της καθημερινότητάς σας και το περιβάλλον σας. Για παράδειγμα, μπορεί να αναπτύξετε την αγάπη για τη σωματική άσκηση και να νιώθετε το σώμα σας δυνατό και υγιές, επειδή οι γονείς μας μοιράζονταν τον ίδιο ενθουσιασμό για την άθληση και σας ενθάρρυναν να ασχοληθείτε με αυτή. Αντίθετα, αν διαρκώς δεχόσασταν αρνητική κριτική για το σώμα και την εμφάνισή σας μπορεί να αναπτύξετε αρνητική εικόνα σώματος. 

Επίσης λαμβάνετε μηνύματα για το σώμα σας από την τηλεόραση, τα περιοδικά, τις ταινίες και το διαδίκτυο. Έτσι, κατά διαστήματα μπορεί να δέχεστε την επιρροή των επικρατούντων προτύπων ομορφιάς και να νιώθετε πιεσμένοι για να τα προσεγγίσετε. 

Η εικόνα σώματος επίσης επηρεάζεται από τις φυσιολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στη διάρκεια της ζωής. Για παράδειγμα, η εφηβεία, η εγκυμοσύνη και η εμμηνόπαυση είναι περίοδοι στις οποίες η εικόνα σώματος αλλάζει. Επίσης, η ασθένεια και η αναπηρία επηρεάζουν την εικόνα σώματος. Τέλος, η συναισθηματική κατάστασή σας επηρεάζει την εικόνα σώματος. Όταν στην καθημερινή ζωή, τις  διαπροσωπικές σχέσεις και την εργασία επικρατεί άγχος και δυσαρέσκεια, η εικόνα σώματος επηρεάζεται συνήθως αρνητικά. 

Τι σημαίνει θετική εικόνα σώματος: 
Όταν ένας άνθρωπος έχει θετική εικόνα σώματος σημαίνει ότι, τις περισσότερες φορές, αντιλαμβάνεται το σώμα και την εμφάνισή του όπως πραγματικά είναι και νιώθει αρκετά άνετα με αυτό. Σημαίνει ότι αποδέχεται το σώμα και την εξωτερική εικόνα του, ανεξάρτητα από τα πρότυπα της οικογένειας και της κοινωνίας. Έτσι, δεν είναι απαραίτητο ένας άνθρωπος να έχει λεπτό και γυμνασμένο σώμα για να έχει θετική εικόνα σώματος. 

Μέρος της καλής και θετικής εικόνας σώματος είναι επίσης το πως αισθάνεται από άποψη δύναμης και αντοχής. Για παράδειγμα, αν μπορεί να ανέβει με άνεση τις σκάλες ή να περπατήσει χωρίς να κουράζεται εύκολα, είναι περισσότερο πιθανό να έχει θετική εικόνα σώματος απ’ ό,τι αν δυσκολευόταν. 

Τέλος, ένας άνθρωπος με θετική εικόνα σώματος μπορεί να διαχωρίσει το πώς φαίνεται από την προσωπική του αξία. 

Τι σημαίνει αρνητική εικόνα σώματος:
Κατά κανόνα, η  αρνητική εικόνα σώματος αναπτύσσεται όταν το άτομο αισθάνεται ότι το σώμα του δεν ανταποκρίνεται στα οικογενειακά και κοινωνικά πρότυπα. 

Άτομα με αρνητική εικόνα σώματος συχνά νιώθουν μεγάλη δυσαρέσκεια. Επίσης, δεν βλέπουν τον εαυτό τους, όπως πραγματικά είναι. Μπορεί να κοιτάζονται στον καθρέφτη και να βλέπουν τον εαυτό τους  πολύ διαφορετικό απ’ ότι είναι ή διάφορα μέρη του σώματός τους μεγαλύτερα ή μικρότερα από αυτό που ισχύει στην πραγματικότητα. Ένα άτομο με αρνητική εικόνα σώματος, αρκετά συχνά, νιώθει άβολα σε καταστάσεις που θεωρεί ότι άλλοι άνθρωποι το προσέχουν και το παρατηρούν. Μπορεί, επίσης, να νιώθει ντροπή και να έχει την τάση να απομονώνεται. Παρότι είναι φυσιολογικό οι περισσότεροι άνθρωποι κατά διαστήματα να είναι δυσαρεστημένοι με την εμφάνιση και το σώμα τους, στην περίπτωση της αρνητικής εικόνας σώματος αυτό συμβαίνει σχεδόν διαρκώς. 

Πώς η αρνητική εικόνα σώματος επηρεάζει την υγεία και την καθημερινότητα
Η μακροχρόνια και σταθερή αρνητική εικόνα σώματος έχει αρνητικές συνέπειες στην ψυχική και τη σωματική υγεία. Άνθρωποι που έχουν αρνητική εικόνα σώματος είναι πολύ πιο πιθανό να:
  •  υποφέρουν από άγχος, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ντροπή και ενοχές 
  •  έχουν περιορισμένες ή και ανύπαρκτες κοινωνικές συναναστροφές 
  • αποφεύγουν τη σωματική δραστηριότητα (π.χ. κολύμπι, χορός) ή κάθε άλλη δραστηριότητα που περιλαμβάνει την έκθεση του σώματός τους σε άλλους (π.χ. να πάνε στο γιατρό) 
  • παρουσιάσουν κάποια διαταραχή πρόσληψης τροφής,


Πόσο θετική ή αρνητική είναι η δική σας εικόνα σώματος; 
Οι παρακάτω ερωτήσεις θα σας βοηθήσουν να αντιληφθείτε πως σκέφτεστε για το σώμα και την εμφάνισή σας:
  • Πως αισθάνεστε όταν κοιτιέστε στον καθρέπτη; 
  • Πώς αισθάνεστε όταν βλέπετε εικόνες ελκυστικών ανθρώπων σε περιοδικά, τηλεόραση, διαδίκτυο; 
  • Τι πιστεύετε ότι σκέφτονται οι άλλοι άνθρωποι για την εμφάνιση σας; 
  • Μήπως αποφεύγετε δραστηριότητες ή χόμπι επειδή νιώθετε άβολα με το σώμα σας; 
  • Νιώθετε συχνά δυσάρεστα για την εμφάνισή σας; 
  • Πώς απαντάτε συνήθως όταν σας κάνουν ένα κομπλιμέντο για την εμφάνισή σας; 
  • Μπορείτε να σκεφτείτε τρία πράγματα που σας αρέσουν στο σώμα σας; 
  • Πόσο συχνά ζηλεύεται τους άλλους για την εμφάνισή τους;
Τι μπορείτε να κάνετε για να βελτιώσετε την εικόνα σώματός σας 
Μπορείτε να βελτιώσετε την εικόνα σώματος σας, χωρίς απαραίτητα να αλλάξετε κάτι στην εξωτερική εμφάνισή σας. Θυμηθείτε ότι εικόνα σώματος δεν σημαίνει το πώς είστε πράγματι εμφανισιακά, αλλά το πώς νιώθετε για την εμφάνισή σας. 
  • Σε αυτό σημαντικό ρόλο παίζει ο τρόπος που σκέφτεστε. Παρατηρήστε τι είναι αυτό που σας κάνει να νιώθετε αρνητικά για το σώμα σας. Επίσης, προσπαθήστε να διερευνήσετε τι είναι αυτό που πυροδοτεί τις αρνητικές σκέψεις σας: μήπως είναι κάποιο αρνητικό σχόλιο που δέχεστε από ένα μέλος της οικογένειας ή ένα άλλο πρόσωπο; Μήπως συμβαίνει όταν βλέπε και συγκρίνεστε με άλλους ανθρώπους; 
  • Αποδεχτείτε το γεγονός ότι ζείτε σε μια κοινωνία όπου τα πρότυπα ομορφιάς είναι πολύ περιοριστικά. Αποδεχτείτε το σωματότυπο και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της. Για παράδειγμα, μία γυναίκα που εργάζεται επαγγελματικά ως μοντέλο έχει πολύ διαφορετική κατασκευή και κατά μέσο όρο ζυγίζει 23% λιγότερο από γυναίκες που δεν είναι μοντέλα. Λάβετε επίσης υπόψη την καθημερινότητά σας: Τα σώματα των ανθρώπων που βλέπετε καθημερινά είναι πολύ διαφορετικά και μοναδικά από αυτά που προβάλλονται στον τύπο.
  • Θυμηθείτε ότι η εμφάνιση είναι πολύ διαφορετική από τη σωματική υγεία. Φερθείτε στο σώμα σας με σεβασμό και φροντίδα Προτιμήστε να κάνετε αλλαγές στον τρόπο ζωής σας. Υιοθετήστε συνήθειες διατροφής και άσκησης που θα σας βοηθήσουν να χάσετε βάρος, να δυναμώσετε το σώμα σας και να αλλάξετε την εμφάνισή σας. Είναι προτιμότερο, αντί να κάνετε μια αυστηρή δίαιτα για 3 μήνες, να κάνετε μικρές αλλά σταθερές αλλαγές  στη διατροφή σας. 
  • Αν θέλετε να αλλάξετε κάτι στην εμφάνισή σας, θέστε ρεαλιστικούς στόχους. Για να είναι η αλλαγή που επιδιώκετε επιτυχημένη, πρέπει να διερευνήσετε τον ψυχολογικό μηχανισμό που σας κάνει να είστε δυσαρεστημένοι από το σώμα και την εμφάνισή σας. Αν τα αίτια της δυσαρέσκειας είναι βαθύτερα, τότε σπάνια μια αλλαγή στην εμφάνιση αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο σκέψης για το σώμα. Στην προσπάθεια αυτή, χρήσιμη θα σας φανεί η βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας. 

Καλή επιτυχία, 

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος 



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου