5/10/15

Δίαιτα: Αντιμετωπίζοντας τα διατροφικά ολισθήματα


Η προσπάθεια απώλειας κιλών έχει αρκετές «καλές» και «κακές» στιγμές και κατά τη διάρκειά της συμβαίνουν συχνά διατροφικά ολισθήματα. 
Ολίσθημα είναι η στιγμή στην οποία ένα άτομο που προσπαθεί να χάσει βάρος βρίσκεται πολύ κοντά στο να απομακρυνθεί από το στόχο του.
 Αντίθετα από το ολίσθημα, η υποτροπή σημαίνει ότι το άτομο επανέρχεται και υποχωρεί  στη συμπεριφορά που είχε καταφέρει για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα να περιορίσει ή να αλλάξει.


Τα διατροφικά ολισθήματα μπορεί να γίνουν ένας από τους κύριους παράγοντες που πολλοί άνθρωποι δεν κατορθώνουν να διατηρήσουν το αποτέλεσμα μιας επιτυχημένης προσπάθειας απώλειας κιλών. Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι μετά το τέλος μιας δίαιτας όσα περισσότερα κιλά ανακτούνται, τόσο πιο δύσκολο να ξαναχαθούν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα φαύλο κύκλο προσπαθειών που καταλήγουν στην απογοήτευση, τη ματαίωση, την κόπωση και τελικά την ολοκληρωτική παραίτηση.

Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό, όσοι άνθρωποι βρίσκονται σε μια προσπάθεια απώλειας κιλών, να είναι προετοιμασμένοι να διαχειριστούν κατάλληλα τα διατροφικά ολισθήματα ή / και τις υποτροπές. Ακόμα πιο σημαντικό είναι να μη γίνει το διατροφικό ολίσθημα η αφορμή για υποτροπή και επαναπρόσληψη όλων των κιλών που κατάφεραν να χάσουν.

Για ποιους λόγους τα διατροφικά ολισθήματα γίνονται αφορμή για παραίτηση από την προσπάθεια απώλειας κιλών;
  • Αποτυχία, ενοχή και ντροπή
Όσοι άνθρωποι αποδίδουν το ολίσθημα σε δική τους προσωπική και συνολική αποτυχία («Αφού έφαγα, δεν θα καταφέρω ποτέ να χάσω βάρος») είναι πιθανό να βιώσουν ενοχή και αρνητικά συναισθήματα και λόγω αυτών να οδηγηθούν σε υποτροπή και να χαλάσουν εντελώς την προσπάθειά τους.

Σκεφτείτε την ακόλουθη κατάσταση: Η Μαρία ξεκίνησε πριν από τρεις εβδομάδες δίαιτα. Είναι πολύ τυπική στην προσπάθειά της και τηρεί το διατροφικό πλάνο σχεδόν πιστά. Ένα βράδυ σε μια έξοδο με την παρέα της, έφαγε ξηρούς καρπούς και πατατάκια που συνόδευαν το ποτό της. Επιστρέφει στο σπίτι και νιώθει ότι έχει αποτύχει και ότι η προσπάθειά της είναι μάταιη. 

Τι σκέφτεστε για αυτή την κατάσταση; Έχει δίκιο που νιώθει ότι έχει αποτύχει συνολικά; Μήπως αυτό ταιριάζει και στο δικό σας τρόπο σκέψης;
  • "Δεν είναι δικό μου λάθος…"
Στο αντίθετο άκρο, βρίσκεται η τάση να αποδίδονται τα διατροφικά ολισθήματα στους άλλους, στα προβλήματα και σε οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό. Στην περίπτωση αυτή, είναι πολύ δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ότι το παραπάνω φαγητό είναι μια επιλογή και όχι μια αυτόματη διαδικασία. Κανείς δεν εξαναγκάζει ένα άτομο να φάει παραπάνω. Είναι μια προσωπική απόφαση που οδηγεί σε συγκεκριμένες δυσλειτουργικές συμπεριφορές.

Η τάση αυτή μπορεί να φτάσει ακόμα και στο σημείο της πλήρους παραίτησης από κάθε περαιτέρω προσπάθεια.
Πώς να αντιμετωπίσετε τα διατροφικά ολισθήματα
  • Αν βρίσκεστε σε μια προσπάθεια απώλειας βάρους είναι σημαντικό να είστε καλά προετοιμασμένοι για να αντιμετωπίσετε τα διατροφικά ολισθήματα και τις υποτροπές. Από πρακτική άποψη, πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι το τακτικό ζύγισμα, ακόμα και σε καθημερινή βάση, είναι μια αποτελεσματική μέθοδος για να αποφευχθεί η επαναπρόσληψη κιλών.
  • Ορίστε μια «κόκκινη γραμμή» (π.χ. 2-3 κιλά πάνω από το στόχο σας). Αν δείτε ότι έχετε φτάσει ή και ξεπεράσει αυτή την «κόκκινη γραμμή», τότε είναι η ώρα να προσέξετε περισσότερο τη διατροφή και τη σωματική σας άσκηση.
  • Επιπλέον, είναι σημαντικό να αποδεχτείτε ότι θα έχετε και «κακές» στιγμές. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχουν και στιγμές στις οποίες μπορεί να μην ακολουθήσετε κατά γράμμα το διατροφικό μενού. Αντί να θεωρήσετε ότι αποτύχατε πλήρως και αυτό να σταθεί η αφορμή για να χαλάσετε τελείως την προσπάθειά σας, αξιοποιήσετε την εμπειρία για να μάθετε: Προσπαθήστε να εξετάσετε με ψυχραιμία τι συνέβη και φτάσατε σε ένα διατροφικό ολίσθημα. Παρατηρήστε τις συνθήκες: ήταν μια γιορτή, ήταν βράδυ και νιώθατε κουρασμένοι, δεν είχατε φάει όλη μέρα και πεινούσατε πολύ, είχε ξεμείνει γλυκό από μια επίσκεψη φίλων και μπήκατε στον πειρασμό να το τελειώσετε;
  • Όσα περισσότερα μάθετε για αυτές τις στιγμές αδυναμίας, τόσο καλύτερα θα μπορέσετε να τις διαχειριστείτε.  Είναι σημαντικό να παρατηρήσετε τις συνθήκες, διότι έτσι θα προετοιμάσετε ένα πλάνο για να αντιμετωπίσετε στο μέλλον την ίδια ή παρόμοιες καταστάσεις. Αξιοποιήστε το ολίσθημα ως ευκαιρία και δείτε τι μπορείτε να μάθετε περισσότερο από αυτό, ώστε στο μέλλον να μπορείτε να διαχειριστείτε καλύτερα τυχόν πειρασμούς. Να θυμίζετε στον εαυτό σας ότι ένα ολίσθημα δεν σημαίνει πλήρη αποτυχία της προσπάθειάς σας. Αν όμως το επιτρέψετε, μπορεί να γίνει η δικαιολογία να χαλάστε την προσπάθειά σας συνολικά.
  • Ξαναθυμηθείτε το κίνητρο σας: Όλους τους λόγους για τους οποίους κάνετε αυτή την προσπάθεια.  Η διαδικασία αλλαγής της συμπεριφοράς δεν είναι πάντα εύκολη, αλλά είστε οι μόνοι που είστε υπεύθυνοι για αυτή. Μιλήσετε στον εαυτό σας ενθαρρυντικά και υποστηρικτικάΜπορώ να τα καταφέρω» αντί «Δεν θα τα καταφέρω ποτέ») όσο πιο συχνά γίνεται. Φτιάξετε μια λίστα με όλους τους λόγους για τους οποίους θέλετε να χάσετε βάρος και ανατρέξτε σε αυτή πολλές φορές στη διάρκεια της μέρας. Θυμίστε διαρκώς στον εαυτό σας παλιότερες επιτυχίες σας και όσα έχετε καταφέρει σε άλλους τομείς της ζωής σας. Μπορεί να σας φανεί βοηθητικό να σκεφτείτε ότι μιλάτε σε ένα άτομο που αγαπάτε πολύ και βρίσκεται σε μια παρόμοια κατάσταση. Τι θα του λέγατε; Επαναλάβετε τα ίδια λόγια σε εσάς.
  • Επιστρέψτε αμέσως στο διατροφικό πλάνο σας. Μην αφήσετε στον εαυτό σας το περιθώριο να συνεχίσετε να τρώτε παραπάνω, επειδή συνέβη το ολίσθημα. Μην επιτρέψετε στο ολίσθημα να γίνει η αφορμή ή η δικαιολογία να συνεχίσετε να τρώτε. Αντίθετα, προσπαθήστε άμεσα να ανασυγκροτηθείτε και να ξανακερδίσετε τον έλεγχο. Για παράδειγμα, μπορείτε να ασκηθείτε παραπάνω τις επόμενες μέρες ή να προσέξετε τη διατροφή σας λίγο περισσότερο. Έτσι, θα μπορέσετε να επανέλθετε πιο σύντομα στο αρχικό διατροφικό πλάνο, αντί να τιμωρήσετε τον εαυτό σας για το ολίσθημα συνεχίζοντας να τρώτε.
  • Αποφύγετε να αναλωθείτε σε μια διαδικασία απόδοσης ευθυνών σε άλλους ανθρώπους ή σε καταστάσεις. Κάτι τέτοιο θα σας εμποδίσει να αναλάβετε άμεσα δράση, θα ενισχύσει τα δυσάρεστα συναισθήματά σας και θα σας κάνει να νιώσετε ακόμα πιο αποδυναμωμένοι. Αν αποδίδετε διαρκώς στους άλλους την ευθύνη για τα διατροφικά ολισθήματά σας, είναι σαν να ψάχνετε δικαιολογίες για να παραμείνετε στο βάρος που είστε. Αναλάβετε την ευθύνη διότι, ουσιαστικά, είστε οι μόνοι που μπορείτε να αλλάξετε τη συμπεριφοράς σας. Κακές στιγμές συμβαίνουν καθημερινά, αλλά είστε υπεύθυνοι για το πώς επιλέγετε να τις διαχειριστείτε.
Οι ειδικοί του ιατρείου μεταβολικών νοσημάτων του Α.Τ.Π.Σ.Υ.Τ.Ε μπορούν να σας υποστηρίξουν κατάλληλα σε πολλά επίπεδα (διατροφικό, ιατρικό, ψυχολογικό) ώστε να διαχειριστείτε αποτελεσματικά τις δυσκολίες που προκύπτουν κατά την προσπάθεια απώλειας βάρους. Έτσι, θα έχετε ένα πιο ικανοποιητικό και μακρόχρονο αποτέλεσμα.

Καλή επιτυχία!
Φωτεινή Λέκκα,
Ψυχολόγος 








Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου