19/5/16

Φοβίες



Αποτέλεσμα εικόνας για flower with bee
Ο όρος φοβία περιγράφει μια αυτόματη, επίμονη και έντονη αντίδραση φόβου για μια συγκεκριμένη κατάσταση ή ερέθισμα, το οποίο στην πραγματικότητα είναι καθόλου ή ελάχιστα επικίνδυνο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα άτομα που αντιμετωπίζουν κάποια φοβία αναγνωρίζουν τη δυσανάλογη αντίδρασή τους σε σχέση με το ερέθισμα, αλλά δεν μπορούν να κάνουν κάτι για να τη διαχειριστούν και να την ελέγξουν. Σε μεγάλο βαθμό, οι φοβίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, αλλά επίσης είναι δυνατόν να εμφανιστούν και αργότερα στην ενήλικη ζωή.  



Ο ερχομός της άνοιξης και η βελτίωση του καιρού φέρνουν πολλούς ανθρώπους αντιμέτωπους με τη φοβία τους για τις αράχνες, τα φίδια και διαφόρων ειδών έντομα, τα οποία είναι πιο συνηθισμένο να κάνουν την εμφάνισή τους με την άνοδο της θερμοκρασίας ή να βρίσκονται πιο συχνά στη φύση. Έτσι, στην περίπτωση αυτή υπάρχει έντονος φόβος ή/και αποστροφή του ατόμου στη σκέψη ή/και στην πραγματική έκθεσή του στην παρουσία αραχνών, εντόμων, φιδιών. 


Η κατάσταση αυτή συνοδεύεται από αυτόματες και έντονες αντιδράσεις όπως:

  • Εφίδρωση
  • Ταχυπαλμία
  • Τρέμουλο και αστάθεια
  • Πόνος και σφίξιμο στο στήθος
  • Δυσκολία στην αναπνοή
  • Ζαλάδα και ναυτία
  • Έντονη ανάγκη για απομάκρυνση και φυγή

Ο τρόπος που θα επηρεάσει η φοβία την καθημερινότητα του ατόμου διαφέρει. Πιο συγκεκριμένα: 
Ο παρατηρητής: θα ερευνήσει όλο το χώρο με κάθε λεπτομέρεια προκειμένου να εντοπίσει που ενδεχομένως βρίσκεται ή να κρύβεται το έντομο. Ή μπορεί να βρίσκεται στο χώρο και να παρακολουθεί στις κινήσεις του, υπομένοντας έντονη δυσφορία, μέχρις ότου βρεθεί τρόπος αφανισμού του. 
Ο αποφευκτικός: θα κάνει ό,τι μπορεί προκειμένου να αποφύγει κάθε ενδεχόμενο να έρθει σε επαφή με το φοβογόνο ερέθισμα και αποφεύγει κάθε κατάσταση που θεωρεί ότι είναι ιδιαίτερα πιθανό να το συναντήσει. 

Τα αίτια για την ανάπτυξη μιας φοβίας διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Τα κυριότερα είναι:
  • Το άτομο βίωσε ένα πραγματικό περιστατικό στο οποίο το ίδιο ή κάποιος άλλος απειλήθηκε ή αισθάνθηκε πολύ έντονο φόβο.
  • Εικόνες και πληροφορίες που προέρχονται από τον κινηματογράφο, την τηλεόραση ή τα βιβλία, στις οποίες οι αράχνες, τα φίδια και τα έντομα παρουσιάζονται κατά τρόπο που να προκαλεί φόβο ή αηδία.
  • Το άτομο δεν έχει μια δυσάρεστη προσωπική εμπειρία, αλλά επανειλημμένα έχει προειδοποιηθεί ότι οι αράχνες, τα φίδια ή τα έντομα είναι επικίνδυνα και να τα προσέχει πολύ.

Η συνειδητοποίηση και η κατανόηση της φοβίας είναι το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση της. Επίσης, πρέπει να υπάρχει η ενθάρρυνση του ατόμου ότι οι φοβίες είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Αποτέλεσμα εικόνας για flower with bee
Η τεχνική της χαλάρωσης είναι πολύ σημαντική, διότι μπορεί να βοηθήσει το άτομο να μειώσει την έντονη αντίδραση φόβου που του προκαλεί η σκέψη ή/και η ένθεση στο φοβογόνο ερέθισμα. Μάλιστα, η τεχνική της χαλάρωσης χρησιμοποιείται σε μια από τις πλέον παραδοσιακές τεχνικές για την αντιμετώπιση των φοβιών, την τεχνική της  συστηματικής απευαισθητοποίησης. Στην περίπτωση αυτή, οι καταστάσεις που προκαλούν άγχος και φόβο ιεραρχούνται και στη συνέχεια το άτομο εκτίθεται σε αυτές (από τη λιγότερο μέχρι την περισσότερο φοβογόνο), ενώ με τις οδηγίες του ειδικού χαλαρώνει. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι η έκθεση στη φοβογόνο κατάσταση να μην προκαλεί κανένα φόβο. Η τεχνική μπορεί να εφαρμοστεί στη φαντασία ή /και σε πραγματικές συνθήκες.



Αποτέλεσμα εικόνας για bugs on flowers
Η διερεύνηση των αιτιών μιας φοβίας επίσης είναι πολύ σημαντική διότι μπορεί να επιτρέψει στο άτομο να διαχωρίσει αυτό που σκέφτεται από αυτό που πραγματικά ισχύει. Στην περίπτωση των περισσότερων φοβιών υπάρχει μια γενικευμένη υπερτίμηση της πιθανότητας κινδύνου, παρά τα δεδομένα που υποστηρίζουν το αντίθετο.
Τέλος, η αναγνώριση, η διερεύνηση και η αμφισβήτηση δυσλειτουργικών σκέψεων που συνδέονται με τη φοβία είναι απαραίτητη προκειμένου το άτομο να μάθει να ελέγχει και να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα τα αίτια της φοβίας, αλλά και τις αντιδράσεις του. Τυπικά σφάλματα στον τρόπο σκέψης ατόμων με κάποια φοβία είναι:

  • Η πρόβλεψη του μέλλοντος: Η κατάληξη σε ένα αρνητικό ενδεχόμενο χωρίς επαρκή δεδομένα.
  • Η υπεργενίκευση: Ένα μεμονωμένο αρνητικό γεγονός χρησιμοποιείται ως απόδειξη ότι όλα είναι επικίνδυνα  
  • Η καταστροφοποίηση: Η πρόβλεψη του χειρότερου σεναρίου, μερικές φορές αντίθετα από τα δεδομένα της πραγματικότητας. Η άμεση κατάληξη στο πιο τρομακτικό αποτέλεσμα.


Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος 




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου