3/3/17

Υποστήριξη φροντιστών ατόμων με νόσο Alzheimer


"Στις αναπτυγμένες χώρες, η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης έφερε στο προσκήνιο την άνοια (α στερητικό + νους = απώλεια του νου) με πιο συχνή μορφή τη νόσο Alzheimer   (50% του συνόλου) ως ένα μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομοτεχνικό πρόβλημα. Στην Ευρώπη οι ανοϊκοί ασθενείς είναι σήμερα 10 εκατομμύρια και στην Ελλάδα 200.000. Παγκοσμίως, οι ανοϊκοί ασθενείς είναι 44.000.000 και αναμένεται να φτάσουν τα 65,7 εκ. μέχρι το 2030 και τα 115,4 εκατομμύρια μέχρι το 2050.

Image result for alzheimer'sΜια συχνή παρανόηση είναι ότι η έκπτωση των νοητικών ικανοτήτων αποτελεί τμήμα της φυσιολογικής διαδικασίας της γήρανσης. Είναι σήμερα γνωστό ότι αυτό δεν είναι σωστό: Όσο μεγαλώνουμε, ορισμένοι από εμάς θα νοσήσουν και ορισμένοι δε θα νοσήσουν από άνοια. Ωστόσο, ο κίνδυνος για ανάπτυξη άνοιας αυξάνεται με τη γήρανση και η νόσος είναι εξαιρετικά συχνή στις μεγάλες ηλικίες: 2% του πληθυσμού ηλικίας 65-74 έχει άνοια, ποσοστό που ανεβαίνει στο 19% για τις ηλικίες 75-84 και στο 42% για τους μεγαλύτερους των 85 ετών.
Άνοια είναι η κλινική εκδήλωση της απώλειας πνευματικών ικανοτήτων που προϋπήρχαν, ως αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η δυσλειτουργία αυτή μπορεί να οφείλεται σε μια σειρά νευρολογικών νόσων με συχνότερη τη νόσο Alzheimer . Η νόσος Alzheimer  χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση στον εγκέφαλο δύο παθολογικών πρωτεϊνών, του  β-αμυλοειδούς και της πρωτεΐνης «τ» που οδηγεί σε δυσλειτουργία και εν συνεχεία θάνατο των νευρικών κυττάρων και εκφράζεται με  μια σειρά συμπτωμάτων:

  • Διαταραχές μνήμης, ιδιαίτερα της πρόσφατης μνήμης (π.χ. επανάληψη της ίδιας ερώτησης πολλές φορές)
  • Διαταραχές της ικανότητας κατανόησης και έκφρασης του λόγου
  • Διαταραχές των οπτικοχωρικών δυνατοτήτων (π.χ. απώλεια προσανατολισμού,  δυσκολία χρήσης μέσων μεταφοράς, ατυχήματα κατά την οδήγηση)
  • Διαταραχές της κρίσης (π.χ. μειωμένη αντίληψη και αποδοχή της απώλειας μνήμης, αδυναμία λήψης αποφάσεων για τον εαυτό τους και τους άλλους)

Η νόσος  Alzheimer εκτός από τα νοητικά προβλήματα παρουσιάζει και συμπτώματα ψυχιατρικού χαρακτήρα. Τα συμπτώματα αυτά οφείλονται κυρίως σε χημικές αλλαγές στον εγκέφαλο είναι εξαιρετικά συχνά και αποτελούν αιτία σοβαρών δυσλειτουργιών για τους φροντιστές των ασθενών με νόσο Alzheimer. Τα συμπτώματα αυτά είναι:

  • Αλλαγές στη διάθεση (π.χ. κατάθλιψη)
  • Επιθετικότηταευερεθιστότητααρνητισμόςπείσμα κλπ.
  • Παραληρήματα (π.χ. καχυποψία έναντι είτε ξένων είτε οικείων προσώπων) και ψευδαισθήσεις (κυρίως οπτικές, όπως π.χ. οικείων προσώπων από το παρελθόν που δεν  βρίσκονται εν ζωή).
Related image

Η έναρξη της νόσου  Alzheimer είναι αργή και προοδευτική, με τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν να εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε ασθενή και να επιδεινώνονται με την πρόοδο της νόσου. Συνήθως, αλλά όχι απαραίτητα, οι διαταραχές της μνήμης είναι το πρωιμότερο σύμπτωμα, ακολουθούμενο από τα υπόλοιπα. Η νόσος Alzheimer, σταδιακά οδηγεί στην προοδευτική πλήρη αποδιοργάνωση της προσωπικότητας του ασθενούς.

Από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τα τελικά στάδια της νόσου μεσολαβούν κατά μέσο όρο 6-10 χρόνια. Ωστόσο, η ταχύτητα εξέλιξης της νόσου ποικίλει από ασθενή σε ασθενή (π.χ. μπορεί να είναι ταχύτερη από 6 ή να διαρκέσει και 15 ή 20 έτη)"(οι παραπάνω πληροφορίες για τη νόσο Alzheimer προέρχονται από την Εταιρεία νόσου Alzheimer και συναφών νόσων Αθηνών 
http://www.alzheimerathens.gr).
 .

Related imageΗ Κοινωνική Υπηρεσία του Α.Τ.Π.Σ.Υ.Τ.Ε. υλοποιεί ομάδα υποστήριξης για φροντιστές ατόμων που πάσχουν από τη νόσο Alzheimer με συντονίστριες τις κοινωνικές λειτουργούς Έλενα Σάρλη και Ανθούλα Σωμαρίπα. Δεδομένου του μεγάλου χρονικού διαστήματος στο οποίο εξελίσσεται η νόσος, αλλά και των σημαντικών συνεπειών της στο πάσχον άτομο, έχει παρατηρηθεί ότι προκαλείται σημαντική επιβάρυνση στους ανθρώπους του άμεσου περιβάλλοντός του και, πρωτίστως, στο κύριο πρόσωπο φροντίδας

Η επιβάρυνση αυτή εκδηλώνεται με συμπτώματα, όπως:  

  • Θυμός προς το άτομο ή ματαίωση που δεν μπορεί να κάνει πράγματα που στο παρελθόν έκανε με ευκολία. 
  • Κοινωνική απόσυρση από φίλους και από δραστηριότητες που στο παρελθόν ήταν ευχάριστες και έδιναν στο άτομο χαρά. 
  • Άγχος για το μέλλον και για το αν θα καταφέρει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της φροντίδας του αγαπημένου ατόμου 
  • Κατάθλιψη 
  • Συναισθηματική και σωματική εξουθένωση: αίσθηση του ατόμου ότι δεν μπορεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ημέρας. Αίσθηση κόπωσης και εξάντλησης.
  • Διαταραχές του ύπνου 
  • Ευερεθιστότητα και απότομες αντιδράσεις στο άτομο που πάσχει  
  • Δυσκολία ή αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής 
  • Παράπονα ή προβλήματα υγείας 

Η ανακοίνωση - διάγνωση του προβλήματος βρίσκει τους περισσότερους  φροντιστές  μπροστά σε μια κατάσταση πρωτόγνωρη. Έρχονται αντιμέτωποι με μια κατάσταση άγνωστη και απειλητική, δεν γνωρίζουν πως πρόκειται να εξελιχθεί, και, κυρίως, δεν γνωρίζουν αν οι ίδιοι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της φροντίδας του πάσχοντος ατόμου. Κυρίαρχα συναισθήματα στη φάση αυτή μπορεί να είναι:

Related imageΆρνηση: Η αποδοχή του προβλήματος μπορεί να γίνει μια δύσκολη υπόθεση. Η άρνηση αρχικά λειτουργεί ως προστατευτικός μηχανισμός που επιτρέπει στο άτομο να συνεχίσει την καθημερινότητά του. Ωστόσο, αν η άρνηση του προβλήματος διαρκέσει μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να δυσκολέψει το άτομο να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και να λάβει αποφάσεις για το μέλλον, αλλά και να υποστηρίξει κατάλληλα το πρόσωπο που πάσχει.

Φόβος: το συναίσθημα αυτό δημιουργείται σε σχέση με την εξέλιξη της νόσου και όσα θα ακολουθήσουν στο μέλλον, γεγονός που μπορεί να εμποδίσει το άτομο να εστιάσει την προσοχή του στο παρόν.

Άγχος: το συναίσθημα αυτό δημιουργείται λόγω της αβεβαιότητας για το πώς να χειριστεί την κατάσταση και για το πώς να βοηθήσει το άτομο που πάσχει πιο αποτελεσματικά.

Θυμός και ματαίωση: τα συναισθήματα αυτά δημιουργούνται ως αποτέλεσμα της αίσθησης απώλειας ελέγχου της καθημερινότητάς, αλλά και του προγραμματισμού για το μέλλον. Επιπλέον, το άτομο μπορεί να νιώθει θυμό σχετικά με τον αντίκτυπο που θα έχει η νόσος στη δική του ζωή.

Θλίψη: το συναίσθημα αυτό προκαλείται ως αποτέλεσμα της αίσθησης απώλειας και αφορά τόσο στην καθημερινότητα όπως το άτομο την ήξερε, όσο και στη σχέση με τον πάσχοντα από  Alzheimer. Στη σκέψη του ατόμου επικρατεί η πεποίθηση ότι τα πράγματα δεν θα μπορέσουν να είναι ποτέ ξανά τα ίδια και ως αποτέλεσμα πενθεί και θλίβεται για την απώλεια αυτή.

Related image

Αν έχετε αναλάβει τη φροντίδα ενός ατόμου με νόσο Alzheimer είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι όλα αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και ότι πρέπει να τα αποδεχτείτε χωρίς να νιώθετε ενοχή που τα βιώνετε. 

Επιπλέον, είναι σημαντικό να φροντίσετε τον εαυτό σας προκειμένου να μπορέσετε να αντεπεξέλθετε  στις απαιτήσεις του ρόλου σας. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να:
  • Διατηρήσετε και να διευρύνετε το κοινωνικό δίκτυό σας
  • Επικοινωνήσετε με άλλους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν μια παρόμοια κατάσταση με τη δική σας για να λάβετε υποστήριξη, ενθάρρυνση, ανακούφιση και παρηγοριά.
  • Έχετε επαρκή χρόνο για σωματική ξεκούραση και χαλάρωση
  • Συνεχίσετε ευχάριστες δραστηριότητες και χόμπι
  • Μην παίρνετε τα πράγματα προσωπικά. Λόγω της νόσου, το άτομο που πάσχει από νόσου Alzheimer μπορεί να ξεχνά γεγονότα και πληροφορίες. Κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά κουραστικό, ειδικά με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, είναι σημαντικό για τη δική σας ψυχική υγεία και ισορροπία να θυμάστε ότι δεν είναι κάτι προσωπικό, ούτε ότι γίνεται από πρόθεση.
  • Φροντίσετε την υγεία, τη διατροφή και τη σωματική άσκηση
  • Επιτρέψετε στον εαυτό σας να χαρεί και να κάνετε πράγματα που σας ευχαριστούν όποτε σας δίνεται η ευκαιρία ή ακόμα περισσότερο να τα επιδιώκετε.


Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος Α.Τ.Π.Σ.Υ.Τ.Ε.




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου