8/1/18

Πώς ανταποκρίνεται κανείς αποτελεσματικά στο άγχος και την ανησυχία ενός παιδιού;


Πολλές φορές οι γονείς καλούνται να αντιμετωπίσουν την πρόκληση του να βρουν τις κατάλληλες λέξεις που θα βοηθήσουν ένα παιδί να ηρεμήσει. Δεν είναι πάντα εύκολο να το καταφέρουμε τη στιγμή του πανικού και της έντασης χωρίς να κάνουμε το φόβο χειρότερο ενώ ταυτόχρονα καλούμαστε να προσφέρουμε υποστήριξη και ενθάρρυνση.

Πώς μπορούμε λοιπόν να προσφέρουμε ανακούφιση σε ένα αγχωμένο παιδί;


Αντί να πούμε στο παιδί τετριμμένες φράσεις που αυθόρμητα μας έρχονται στο νου, όπως «θα πάνε όλα καλά», «μην ανησυχείς», ας δοκιμάσουμε μία από τις παρακάτω φράσεις την επόμενη φορά που το παιδί μας θα νιώθει αγχωμένο:
  • «Είμαι εδώ, είσαι ασφαλής» Το άγχος έχει έναν τρόπο να κάνει τα πράγματα να δείχνουν χειρότερα και εμάς να δείχνουμε περισσότερο αδύναμοι και φοβισμένοι. Αυτή η φράση μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και ασφάλεια όταν το παιδί νιώθει εκτός εαυτού, κυρίως όταν βρίσκεται στο μέγιστο του άγχους του.
  • «Μίλησέ μου γι’ αυτό» Ας δώσουμε στο παιδί το χώρο και το χρόνο να μιλήσει χωρίς να το διακόψουμε. Μερικά παιδιά χρειάζονται χρόνο να επεξεργαστούν τις σκέψεις τους. Ας μην προσπαθούμε να προσφέρουμε άμεσες λύσεις χωρίς προηγουμένως να τα ακούσουμε. 
  • «Πόσο μεγάλη είναι η ανησυχία σου;» Βοηθήστε τα παιδιά να λεκτικοποιήσουν το μέγεθος της αγωνίας τους και να σας δώσουν μία ακριβή εικόνα του πώς τη νιώθουν. Μπορούν να την αναπαραστήσουν με πολλούς τρόπους, π.χ. ανοίγοντας τα χέρια ή ζωγραφίζοντας τρεις κύκλους σε ένα χαρτί (έναν μικρό, έναν μεσαίο και έναν μεγαλύτερο) επιλέγοντας αυτόν που ανταποκρίνεται στην αγωνία τους αυτή τη στιγμή.
  • «Τι θα ήθελες να πεις στην ανησυχία σου;» Εξηγήστε στο παιδί σας ότι η ανησυχία είναι σαν ένα «ενοχλητικό έντομο» που τριγυρνάει γύρω τους λέγοντάς τους να ανησυχούν. Παροτρύνετε τα να απευθυνθούν φωναχτά στην ανησυχία τους με φράσεις όπως «φύγε μακριά» ή «δεν χρειάζεται να σε ακούω». Δώστε εσείς το παράδειγμα, αλλάζοντας τη φωνή σας, κάνοντάς τη αστεία ή αυστηρή.
  • «Μπορείς να τη σχεδιάσεις;» Πολλά παιδιά δε μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους λεκτικά. Ενθαρρύνετέ τα να σχεδιάσουν, να ζωγραφίσουν ή να δημιουργήσουν κάτι με «έμπνευση» την ανησυχία τους. Όταν τελειώσουν παρατηρήστε μαζί αυτό που δημιούργησαν, δίνοντάς τους την ευκαιρία να εξηγήσουν γιατί, για παράδειγμα, χρησιμοποίησαν τόσο μπλε χρώμα.
  • «Ας αλλάξουμε το τέλος» Τα αγχωμένα παιδιά συχνά νιώθουν να κολλάνε στο ίδιο μοτίβο χωρίς διέξοδο. Βοηθήστε τα να δουν διαφορετικές προοπτικές λέγοντας την ιστορία τους αλλά αφήνοντας το τέλος ανοιχτό. Μετά, σκεφτείτε μαζί διαφορετικές παραλλαγές του τέλους. Κάποια μπορεί να είναι αστεία αλλά τουλάχιστον ένα θα πρέπει να είναι ρεαλιστικό για το παιδί. Εστιάστε στην ικανότητα των παιδιών σας να υπερνικούν τους φόβους τους με αυτοπεποίθηση.
  • «Ποια άλλα πράγματα γνωρίζεις για….» Κάποια παιδιά νιώθουν ενδυναμωμένα όταν έχουν περισσότερες πληροφορίες για τους φόβους τους (κυρίως όταν πρόκειται για συγκεκριμένα πράγματα όπως οι σεισμοί, το ασανσέρ, το σκοτάδι κλπ.). Δανειστείτε ένα βιβλίο από τη βιβλιοθήκη, κάντε ένα πείραμα, αναζητήστε πληροφορίες στο διαδίκτυο (πόσο συχνά εμφανίζεται αυτός ο φόβος, πώς μπορούν οι άνθρωποι να παραμείνουν ασφαλείς; κ.α.).
  • «Ποια στρατηγική χαλάρωσης θα ήθελες να χρησιμοποιήσεις;» Δουλέψτε μαζί προληπτικά στη δημιουργία μίας μακράς λίστας στρατηγικών χαλάρωσης. Κάντε εξάσκηση σε αυτές κατά τη διάρκεια της ημέρας, σε τυχαίες στιγμές όταν το παιδί νιώθει ήρεμο. Όταν νιώσει μία ανησυχία να «γλιστρά» στις σκέψεις του, ενθαρρύνετέ το να διαλέξει κάτι από τη λίστα.
  • «Θα πάρω μία βαθιά αναπνοή» Μερικές φορές τα παιδιά είναι τόσο ανήσυχα που αντιστέκονται στην παρότρυνσή μας να επιλέξουν μία στρατηγική χαλάρωσης. Σε αυτή την περίπτωση, χρησιμοποιήστε τον εαυτό σας. Λεκτικοποιήστε τι κάνετε και πώς σας κάνει να νιώθετε. Μπορείτε να κρατήσετε το παιδί κοντά σας ώστε να νιώσει το ανεβοκατέβασμα του στήθους σας καθώς αναπνέετε.
  • «Είναι τρομακτικό και…» Επικυρώστε το φόβο του παιδιού σας χωρίς να τον κάνετε ακόμα πιο τρομακτικό, χρησιμοποιώντας τη λέξη «και». Μετά τη λέξη αυτή μπορείτε να προσθέσετε φράσεις όπως «είσαι ασφαλής» ή «έχεις αντιμετωπίσει αυτόν τον φόβο στο παρελθόν» ή «έχεις ένα σχέδιο». Αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα πρότυπο εσωτερικού διαλόγου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από το παιδί την επόμενη φορά που θα νιώσει ανήσυχο.
  • «Ανυπομονώ να ακούσω για…» Είναι δύσκολο να βλέπουμε τα παιδιά μας να υποφέρουν από το άγχος. Πολλοί γονείς βιάζονται να σώσουν τα παιδιά τους από πιθανές αγχογόνες καταστάσεις. Ενθαρρύνετε το παιδί σας ότι θα επιβιώσει αυτού του δύσκολου συναισθήματος φέρνοντας ένα θέμα προς συζήτηση όταν είστε μαζί αργότερα, π.χ. τι έκαναν στο διάλειμμα, με ποιον έπαιξαν κλπ.
  • «Τι χρειάζεσαι από μένα;» Αντί να υποθέτετε ότι γνωρίζετε τι χρειάζεται το παιδί σας, δώστε του την ευκαιρία να σας πει εκείνο τι θα το βοηθούσε. Τα μεγαλύτερα παιδιά θα μπορούν να σας πουν αν χρειάζονται να τα ακούσετε, να τους δώσετε μια αγκαλιά ή να τα βοηθήσετε να βρουν μια λύση. 
  • «Αυτό το συναίσθημα θα περάσει» Αυτή είναι μία φράση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και όταν το παιδί βρίσκεται στο αποκορύφωμα του πανικού. Όλα τα συναισθήματα περνούν τελικά. Συχνά μοιάζουν σαν να μην πρόκειται να φύγουν ποτέ, ότι δεν θα καταφέρουμε να αντεπεξέλθουμε ή ότι είναι πολύ δύσκολο. Και αυτό είναι εντάξει. Βοηθήστε τα παιδιά να μην αφήνουν τον εγκέφαλό τους να κολλάει στη στιγμή. Αντί αυτού, βοηθήστε τα να εστιάσουν στην ανακούφιση που βρίσκεται στον ορίζοντα.

Το άγχος και η ανησυχία εκδηλώνονται διαφορετικά σε κάθε παιδί. Μπορεί να μη λειτουργήσουν αποτελεσματικά όλες οι παραπάνω προσεγγίσεις με το δικό σας παιδί. Εάν δοκιμάσετε κάτι από τα παραπάνω και χειροτερεύσει ή δεν βελτιώσει τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού, μην ανησυχήσετε αλλά επιλέξτε κάτι άλλο από την παραπάνω λίστα. Τελικά, θα βρείτε μερικές φράσεις που θα είναι αποτελεσματικές για να στείλετε ένα ήρεμο, ενθαρρυντικό και ενδυναμωτικό μήνυμα στο παιδί σας. 

Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου