23/3/18

Διαδικτυακός εκφοβισμός (Cyberbullying): Πώς να διδάξουμε στα παιδιά μας να είναι ανθεκτικά απέναντι στον εκφοβισμό




Χωρίς αμφιβολία όλοι νιώθουμε ανίσχυροι μπροστά σε ένα πρόβλημα που συνεχώς αυξάνεται, όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός ή διαδικτυακό bullying (στα αγγλικά cyberbullying). Σύμφωνα με πρόσφατη ευρωπαϊκή μελέτη, της οποίας φορέας υλοποίησης στην Ελλάδα ήταν η Μονάδα Εφηβικής Υγείας της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, τα περιστατικά στη χώρα μας έχουν αυξηθεί σημαντικά κατά τα τελευταία χρόνια και η Ελλάδα καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση, μετά τη Ρουμανία, με ποσοστό 26,8%. Παρόλα αυτά δεν πρόκειται για ένα καινούριο φαινόμενο αλλά για την παραλλαγή ενός προβλήματος που προϋπάρχει εδώ και πολλές γενιές. Οι άνθρωποι που ασκούν εκφοβισμό στους άλλους πάντα υπήρχαν γύρω μας. Πλέον όμως μέσω της τεχνολογίας, οι άνθρωποι αυτοί χρησιμοποιούν συσκευές για να σε ακολουθούν και στο σπίτι σου. 


Τι είναι ο διαδικτυακός εκφοβισμός;


Ο όρος διαδικτυακός εκφοβισμός αφορά τον εκφοβισμό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων μέσω της χρήσης ψηφιακών μέσων (διαδικτύου, κινητών τηλεφώνων ή άλλων ψηφιακών τεχνολογιών) από συνομηλίκους τους. Στον διαδικτυακό εκφοβισμό παρατηρείται η συμμετοχή συνομήλικων και από τις δύο πλευρές, ή τουλάχιστον η συμμετοχή ενός ενήλικα υποκινούμενη από κάποιον ανήλικο εναντίον άλλου ανηλίκου. Στην περίπτωση που παρατηρηθεί εμπλοκή ενηλίκου χρησιμοποιούνται οι όροι διαδικτυακή παρενόχληση (cyber - harassement) ή διαδικτυακή παρακολούθηση (cyber-stalking). Οι έρευνες δείχνουν ότι συνήθως ο εκφοβισμός ξεκινά δια ζώσης και συνεχίζεται διαδικτυακά. Στις μορφές διαδικτυακού εκφοβισμού περιλαμβάνονται η επαναλαμβανόμενη αποστολή ηλεκτρονικών ή τηλεφωνικών απειλητικών μηνυμάτων, η δημιουργία ψεύτικων διαδικτυακών λογαριασμών, η παρέμβαση και παρενόχληση οποιασδήποτε διαδικτυακής δραστηριότητας του ατόμου, η είσοδος σε προσωπικούς διαδικτυακούς λογαριασμούς του ατόμου κ.α. Σε συζητήσεις γύρω από το συγκεκριμένο θέμα, οι περισσότεροι εστιάζουν περισσότερο στο πώς να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους που εκφοβίζουν παρά στο πώς να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες αυτοπροστασίας

Συνέπειες του φαινομένου




Το φαινόμενο του διαδικτυακού εκφοβισμού εγκυμονεί σοβαρές επιπτώσεις για την ψυχική υγεία τόσο του θύματος όσο και του θύτη. Η αυτοεκτίμηση του ατόμου που υφίσταται εκφοβισμό πλήττεται έντονα ώστε σε μερικές περιπτώσεις συνδέεται με το αίσθημα ενοχής. Το άτομο αρχίζει να αναπαράγει αρνητικές σκέψεις και η επίδοση των κοινωνικών του ικανοτήτων μειώνεται σημαντικά όπως και η σχολική επίδοση. Κάποιες φορές, κυρίως κατά την εφηβική ηλικία, η αποχή από το σχολείο και από τις παρέες των συνομηλίκων αποτελεί προσωρινό καταφύγιο, ενώ σε κάποιες πιο ακραίες περιπτώσεις η αυτοκτονία φαντάζει στα μάτια ενός εφήβου ως η μόνη λύση στο πρόβλημα. Τα θύματα εκφοβισμού ενδέχεται στο μέλλον να παρουσιάσουν μεγαλύτερη αστάθεια στις διαπροσωπικές τους σχέσεις συνοδευόμενη από την κοινωνική απομόνωση. Από την άλλη, οι εκφοβιστές τείνουν να είναι άτομα με έντονη αντικοινωνική συμπεριφορά, επιρρεπή στις εξαρτήσεις και το αλκοόλ και απομονωμένα από τους συνομηλίκους τους. Μακροπρόθεσμα αντιλαμβάνονται ότι ο εκφοβισμός δεν αποτελεί μορφή ικανοποίησης και αναγνώρισης, βιώνοντας έτσι έντονη προσωπική απογοήτευση. Τόσο οι θύτες όσο και τα θύματα χρειάζονται βοήθεια.


Αντιμετώπιση του διαδικτυακού εκφοβισμού



  1. Δημιουργείστε με τα παιδιά σας ένα ανοιχτό κανάλι επικοινωνίας και εμπιστοσύνης ώστε να μοιραστούν μαζί σας χωρίς δισταγμό τέτοια κρούσματα. 
  2. Ενθαρρύνετέ τα να αγνοήσουν τέτοιου είδους ενοχλητικά μηνύματα, σε περίπτωση ωστόσο απειλών συνιστάται η αναφορά των μηνυμάτων και η λήψη προληπτικών μέτρων, με ενημέρωση της Αστυνομίας ή άλλων αρμόδιων υπηρεσιών όπως η δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος.
  3. Συμβουλεύστε τα να αποκλείσουν τον αποστολέα των απειλητικών ή ενοχλητικών μηνυμάτων ή να τον προειδοποιήσουν ότι θα υποστεί κυρώσεις.
  4. Ενθαρρύνετέ τα να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θετικά ώστε να γνωρίζουν πώς να μπλοκάρουν, να σβήνουν και να αναφέρουν τέτοια περιστατικά ή τέτοια άτομα. Η ψηφιακή αποχή για πάντα είναι μη ρεαλιστική, αντίθετα η σωστή διαχείριση των μέσων αυτών είναι πιο λειτουργική. Μπορούν επίσης να αποσυνδεθούν και να σταματήσουν να χρησιμοποιούν το κινητό τους, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κλπ για κάποιο χρονικό διάστημα και να δώσουν χρόνο στον εαυτό τους. Το παιδί γίνεται πιο ώριμο όταν μαθαίνει πόσο και πώς να αντιδρά ανάλογα καθώς και πότε να σταματά να ανησυχεί για πράγματα που δεν έχουν εύκολη λύση. Να μάθουν ότι δε μπορούμε πάντα να ελέγχουμε τους άλλους ανθρώπους αλλά μπορούμε να ελέγχουμε το τι κάνουμε εμείς.
  5. Πείτε στα παιδιά ότι μόνο οι άνθρωποι που είναι κοντά τους μετρούν πραγματικά. Οι άλλοι δεν ξέρουν ποιοι πραγματικά είναι οπότε η άποψή τους δεν είναι βάσιμη και σημαντική.
  6. Μάθετέ τα να μη μπερδεύουν το δικαίωμα των άλλων να παραπονιούνται ή να διαφωνούν μαζί τους με την παρενόχληση ή την προσβολή. Ρωτήστε το παιδί ή τον έφηβο τι συνέβη και δώστε του ανατροφοδότηση. Για παράδειγμα, κάποιος που σε κοίταξε στραβά δεν σου άσκησε bullying. Μπορεί να είναι δυσάρεστο αλλά δεν είναι το ίδιο κακό.
  7. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να οικοδομήσει μία στρατιά συμμάχων. Το να είναι μέρος ενός μεγαλύτερου δικτύου ανθρώπων το οποίο αρνείται να επιτρέψει τον εκφοβισμό και να το αναφέρει ως ομάδα, ενδυναμώνει το παιδί. 






Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου